رشــد و حفظ سلامت انسان دارد. شير و فرآورده هاي لبني مهم ترين منبع تامين كلسيم است و مصرف آن جهت حفظ سلامت و استحكام استخوان ها، دندان ها و پوست توصيه مي شود.
اجزاي شير كدامند؟
تركيب شير در انواع مختلف پستانداران متفاوت است و مطابق با نيازهاي تغذيه اي نوزاد دام است. عمده ترين منبع توليد شير دردنيا گاو است و اصطلاح شير به طور كلي به شير گاو اطلاق مي شود. تعادل و تنوع اجزاي غذايي در شير باعث شده است كه با مصرف يك ليوان از آن در روز بتوان بخش عمده اي از مواد ضروري مورد نياز بدن را تامين كرد. آب، بخش عمده شير را تشكيل مي دهد (87%). بقيه مواد شير شامل چربي (4-5/3%)، پروتئين (5/3%)، لاكتوز يا قند شير (7/4%)، املاح (8/0%) و ويتامين هاست.
اجزاي متشكله شير در ساير پستانداران كمي متفاوت است. به عنوان مثال ميزان لاكتوز در شير انسان به ترتيب بالاتر از شير اسب، گاو و گاو ميش و گوسفند است و يا مقدار پروتئين كازئين بيشتر از همه در شير گوسفند و سپس در شير گاو ميش، گاو، بز، اسب و انسان وجود دارد.
نقش شير در تغذيه انسان چيست؟
چربي شير به دليل دارا بودن 15-10% اسيدهاي چرب كوتاه زنجيره قابليت هضم بالايي دارد. همچنين چربي شير حاوي اسيدهاي چرب ضروري مورد نيازبدن است. پروتئين‌هاي شير منبع مهمي در جهت تامين پروتئين مورد نياز روزانه بدن است. نيم ليتر شير 25-20% از كل پروتئين مورد نياز روزانه افراد بالغ را تامين مي كند و حاوي مقادير قابل توجهي از تمام اسيدهاي آمينه ضروري بدن است. با مصرف 4-3 واحد شير و فرآورده هاي لبني حدود 100% از كل نياز روزانه بالغين به كلسيم برآورده مي شود. دريافت كافي كلسيم در برنامه غذايي روزانه براي پيشگيري از پوكي استخوان ضروي است.
بر اين اساس حداقل هايي براي پايه مصرف شير و فرآورده هاي لبني در افراد توصيه شده است كه در جدول زير ملاحظه مي شود:

گروه هاي سني                   تعداد واحد  
كودكان قبل از سنين مدرسه             4-2
كودكان 9-4 سال                    4-2
نوجوانان 16-10 سال               4-3
بزرگسالان                          4-2
زنان باردار و شيرده                  4-3


 هــر واحــد = 240 ميلي ليتر يا يك ليوان شير يا ماست و 480 ميلي ليتر يا دو ليوان دوغ و يا 45 گرم پنير